OVER DE KRACHT VAN BEWEGEN IN HET OMGAAN MET STRESS (VOOR JONG EN OUD!)

In gesprek met Eveline Arnold
In gesprek met Eveline ArnoldMaatspel - Praktijk voor psychomotorische kindertherapie, begeleiding en educatie

Vanwege de coronapandemie zitten we als mensen al lange tijd in een stressvolle situatie. Dat geldt zeker ook voor ouders met jonge kinderen. Eveline Arnold wil zich sterk maken voor de kracht van bewegen in het omgaan met stress. ‘Omdat bewegen ontzettend heilzaam of helpend kan zijn. Zeker in stressvolle situaties kun je spanningen goed ontladen in beweging’, aldus Eveline. In dit interview vertelt ze meer over hoe dit werkt in ons brein en hoe je als ouder gebruik kunt maken van deze kennis bij het opgroeien van je kinderen!

Bewegen en ons brein

‘We leven in een tijd waarin veel dingen anders gaan dan normaal. Dat heeft ook z’n weerslag op ons brein. Professor Erik Scherder, bekend van ‘de Ommetjes App’, houdt zich bezig met het vraagstuk hoe we ervoor kunnen zorgen dat we ons brein geactiveerd houden, zeker in deze tijd waarin onze leefwereld beduidend kleiner geworden is. Doordat we zoveel thuis zijn, weinig mensen ontmoeten en weinig dingen kunnen ondernemen, krijgen we nog maar weinig prikkels binnen. Terwijl ons brein wel prikkels nodig heeft om hersenverbindingen te onderhouden en nieuwe verbindingen te maken. Zoals blijkt uit het onderzoek van dhr. Scherder zijn bewegen en naar buiten gaan wat dat betreft in deze tijd van essentieel belang om ons brein gezond te houden.”

Bewegen en stress

“Door naar buiten te gaan en te bewegen zorg je namelijk voor een goede doorbloeding en het in stand houden van de verbindingen in je brein. En dat heeft ook weer een positieve uitwerking op onder andere je impulscontrole en emotieregulatie. Want in stressvolle situaties komt je ‘reptielenbrein’ als eerste in actie. Dat is het oudste deel van ons brein, waar de basale levensfuncties gecontroleerd worden. Bij stress geeft dit deel van het brein de lichamelijke impulsen tot vechten, vluchten of bevriezen. Dit zijn hele primaire reacties, waar het rationele deel van ons brein niet aan te pas komt. Om ons niet continu overspoeld te voelen door gevoelens van angst, onmacht en lusteloosheid, is het belangrijk dat ook het voorste deel van ons brein (de prefrontale cortex) mee gaat doen. Dit deel van ons brein speelt een belangrijke rol bij de executieve functies, zoals aandacht, geheugen, cognitie en sociaal gedrag. Goede verbindingen tussen het reptielenbrein en de prefrontale cortex zijn dus van essentieel belang om op een goede manier met emoties en stress om te kunnen gaan.”

>> Lees ook: ‘Executieve functies: noodzakelijk om te kunnen leren en zelfstandig te functioneren!

Bewegen bij kinderen

“Naast dat bewegen heel goed is voor je fysieke gezondheid en het onderhoud van het brein, is bewegen ook heel belangrijk voor de hersenontwikkeling. De mechanismes die ik net noemde, werken hetzelfde bij kinderen. Bij hen zie je die relatie tussen bewegen en emotieregulatie zelfs nog veel duidelijker. Kinderen zijn gewend om stress om te zetten in beweging. Voor ons als volwassenen is dat niet altijd gewenst. Bij kinderen die vaak druk zijn wordt al snel aan ADHD gedacht, maar het kan bijvoorbeeld ook een kwestie zijn van overprikkeling van het brein dat door fysieke beweging ontladen wordt. Die overprikkeling kan te maken hebben met overvraging, een stressvolle omgeving of met puur enthousiasme van iets kunnen of willen. Al dit soort dingen worden bij kinderen omgezet in beweging.”

Nieuwe dingen ontdekken

“Voor de gezondheid van ons brein is het ook heel belangrijk om nieuwe dingen te blijven ontdekken. Dingen doen die je nog nooit eerder deed, dingen waarvoor je moeite moet doen, waar je energie in moet steken. Kinderen zitten van nature in die nieuwsgierige modus. Ze willen de wereld ontdekken en leren begrijpen. Ze zijn heel geïnteresseerd in alles wat ze nog niet kennen en ze zijn ook niet te beroerd om daar moeite voor te doen. Daar zit een groot verschil met volwassenen. Bij de peutergym bijvoorbeeld hoef ik maar te zeggen ‘ik zie een blauwe deur’ en dan rennen ze al. En dat doen ze nog gerust drie keer, zonder morren. Niet nadenken, erop af. Wat ook kenmerkend is voor kinderen, is dat ze het ene moment vol energie zijn en dan opeens moe op de mat gaan liggen en een moment later gaan ze. Daar kunnen we als volwassenen nog wat van leren!”, lacht Eveline.

kracht van bewegen omgaan stress Eveline Arnold

Motorische ontwikkeling

“De wereld waarin we leven is ook steeds veiliger geworden. Dat is natuurlijk prachtig, maar het heeft ook een keerzijde. Ons risicovol gedrag is uitgebannen. Terwijl ook dat van essentieel belang is om je brein gezond en fit te houden. De focus op veiligheid zie je ook terug in de kinderopvang. Alles moet ‘verantwoord’ en veilig zijn. Daardoor is er veel minder ruimte voor risicovol spel en zie je dat kinderen zich in het algemeen motorisch slechter en later ontwikkelen. Om te kunnen leren/ontwikkelen moet je moeite doen. Maar dan moeten daarvoor natuurlijk de mogelijkheden voorhanden zijn. Als je niet zelf kunt ervaren hoe hoog die tak in de boom is en uitproberen of je daarop kunt gaan zitten, kun je ook niet leren om hoogte in te schatten en worden je klimvaardigheden niet ontwikkeld. Wat je ziet, is dat er veel meer erg voorzichtige kinderen zijn, die niets meer durven. Maar ook kinderen die hun lichaam en mogelijkheden niet goed kennen, waardoor er juist ongelukken gebeuren of gevaarlijke situaties ontstaan. Gelukkig komt er vanuit de overheid nu wel weer meer aandacht voor het stimuleren van motorische basisvaardigheden.”

Sociale ontwikkeling

“Die ontwikkeling dat de leefwereld van kinderen steeds veiliger is geworden, wordt door de coronamaatregelen verder versterkt. In deze tijd verlopen alle dingen veel meer gereguleerd. Voor kinderen zie je bijvoorbeeld dat in de schoolsituatie allerlei spontane dingen niet meer kunnen. Het vrij spel, waarin je moet kunnen samenwerken, afstemmen, je eigen grenzen kunnen aangeven, daar is nu minder ruimte voor. Terwijl kinderen in vrij spel – waarin bewegen ook weer een belangrijke rol speelt – ontzettend veel leren over hoe je dat soort dingen met elkaar doet. Wat ik dus ook echt aan ouders zou willen meegeven, is ‘zorg ervoor dat het mogelijk is om te bewegen, stuur ze naar buiten!’ Als kinderen binnen aan het stoeien zijn, realiseer je dan dat dat voor jou misschien niet zo prettig is, maar dat het voor de kinderen vormend is.”

Over het belang van lichamelijk contact

“Het lichamelijke contact dat hoort bij stoeien en ravotten, buiten spelen met andere kinderen is superbelangrijk voor kinderen. Wij mensen laden op door nabijheid van andere mensen met fysiek contact. Zonder fysieke aanrakingen gaat een mens dood. Bij vaders zie je dat fysieke stuk vaak terugkomen in het stoeien met kun kind(eren). Moeders zijn vaak meer van het koesteren. In deze tijd ben je als gezin noodgedwongen veel samen. Ook op momenten dat het eigenlijk niet uitkomt. Dat kan voor spanningen zorgen in het gezin. Probeer er desondanks voor te zorgen dat er ook momenten zijn dat je echt samen bent. Dat hoeft maar kort te zijn. Ik noem het oplaadmomentjes. Even knuffelen, stoeien, samen lachen. Even tot rust komen. Kinderen vinden het doorgaans heerlijk om over de rug gewreven te worden. Kriebelen met een veertje. Even met aandacht het lijfje insmeren met crème na de douche. Of lekker ingepakt te zijn in een handdoek of deken, lekker ingestopt te worden in bed. Dat geeft een gevoel van geborgenheid. Zo breng je je kind ook in de fase van ontprikkelen, tot rust komen. Die kracht van lichamelijk contact wordt weleens vergeten. ‘Als kinderen druk zijn, moeten ze uitrazen’, wordt vaak ten onrechte gedacht.”

Verbinding bij stress

“Zeker voor jonge kinderen geldt dat het heel belangrijk voor ze is om in verbinding te zijn. Dat vraagt om ouders die emotioneel beschikbaar zijn. In tijden van lockdown waarin je als ouder onder druk staat en de nodige stress ervaart, kan dat lastig zijn. Als je als ouder niet meer zo goed voor jezelf kunt zorgen, wordt het ook lastiger om het voor je kind goed te doen. Dat is begrijpelijk. Als je zelf niet lekker in je vel zit, heb je een wat korter lontje en dat heeft vaak ook z’n weerslag op je kind. Een kind hoort dan steeds dat ’t het niet goed doet of niet lief is. Terwijl het kind er in feite niets aan kan doen. Nu is het zo dat kinderen veel kunnen hebben. Maar de veerkracht van een kind is ook eindig. Als ouders structureel overvraagd worden, houdt het voor een kind op een bepaald moment ook op. Sommige kinderen nemen de spanningen van de ouder op zich, waardoor het kind dan ‘het probleem’ wordt. Terwijl het vaak zo is dat het hele gezinssysteem maakt dat het kind zich op die manier moet opstellen. Ervaar je als ouder aanhoudende stress? Verdiep je dan eens in manieren om je emoties te reguleren. Bijvoorbeeld ook door middel van bewegen, massage of knuffelen. Als jij je spanningen beter kwijt kunt, heeft dat direct effect op de kinderen. Bovendien kun je die oplossingen dan ook aan je kinderen leren. Want kinderen leren niet alleen van wat je zegt, maar vooral ook van wat je doet!”

Enkele kleine beweegspelletjes:

  • Even lekker op de grond stampen, van zacht naar steeds harder: het lijkt wel het geluid van een kudde olifanten die voorbij raast!
  • Doe je favoriete dier na, met geluid!
  • Maak tunnels van je armen en benen en klauter en kruip onder elkaar door…
  • Maak jezelf zo groot als je kunt en ook zo klein als je kunt, steeds op een andere manier
  • Ga op de grond liggen en laat je in en uit een deken rollen door een ander
  • Ga met de ruggen tegen elkaar zitten en wieg samen rug-aan-rug heen en weer
  • Zet een lekker beweegmuziekje op en ga samen uit je dak!

Over Eveline Arnold

Ik ben al zo’n 30 jaar werkzaam als muziek- en bewegingsdocente o.a. op muziekscholen, voor welzijnswerk, jeugdgezondheidszorg en onderwijs, en geef trainingen o.a. aan pedagogisch medewerkers en beweegconsulenten. Ik heb na mijn studie aan het Conservatorium de opleiding Muziek op schoot gevolgd. Om mezelf te verdiepen heb ik later psychomotorische kindertherapie gestudeerd, dat was een echt cadeautje, en nu ben ik nog bezig met scholing in de methodiek “Sherborne Samenspel”. Zo verdiep ik me momenteel steeds verder in de vroegkinderlijke motorische ontwikkeling en de interactie tussen ouder en kind en ook specifiek gericht op vragen rondom hechting. Ik geef (therapeutische) workshops en cursussen en begeleid ouders en kinderen vanuit mijn eigen praktijk. Je kunt bijvoorbeeld bij mij terecht als je kind moeite heeft met sociale interactie of weinig zelfvertrouwen lijkt te hebben, of als het niet zo lekker loopt tussen ouders en kind. Pas als een kind een basisvertrouwen heeft in het contact, kan het zich verder ontwikkelen, zelfvertrouwen opbouwen en sociaal functioneren. Daarmee ga ik al spelend en bewegend, samen met ouders en kind aan de slag, en dan ook soms echt terug naar de basale ervaringen die het kind normaal in de jongste leeftijd opdoet, om een inhaalslag te kunnen maken of verder op weg te helpen.”

Meer informatie over het aanbod van Eveline vind je op www.maatspel.nl of mail naar info@maatspel.nl.

MEER INFORMATIE