DE PLASKLAS: EEN SPEELSE TOOL OM PEUTERS EERDER ZINDELIJK TE LATEN WORDEN!

plasklas peuter zindelijk

‘De Plasklas’ – Samenvatting

Beschrijving:
De Plasklas is een korte, speelse training voor kinderen vanaf 1,5 jaar die nog niet zindelijk zijn. Samen oefen je:

  • Plassen op het potje of de wc
  • Voelen wanneer je moet plassen of poepen
  • Minder ongelukjes in de broek

Doelgroep:
Kinderen die:

  • Nog niet zindelijk zijn
  • Bang zijn om op de wc te gaan
  • Terugvallen na eerder zindelijk te zijn geweest
  • Vaak ongelukjes hebben

Duur:
Je volgt het programma in je eigen tempo.

Aanmelden:
Je meldt je aan via www.plasklas.nl en ontvangt de materialen thuis.

IN GESPREK OVER ‘DE PLASKLAS’

In gesprek met Mandy Sanders
In gesprek met Mandy SandersStafverpleegkundige JGZ Zuid-Limburg

De Plasklas; misschien heb je er al iets over gehoord of gelezen in de media? De Plasklas is een laagdrempelige training (dus geen ‘echte klas’), die ouders helpt bij het zindelijk maken van hun kind. Met een mooi vormgegeven boekje, een handige app en de mogelijkheid om gebruik te maken van een digitaal vragenuurtje willen de initiatiefnemers eraan bijdragen dat kinderen weer eerder zindelijk worden. Dat is goed voor het milieu én voor de portemonnee! In dit interview met een betrokken stafverpleegkundige van de jeugdgezondheidszorg lees je meer over dit initiatief!

De Plasklas; wat vooraf ging…

Mandy: “Als jeugdgezondheidszorg ontvingen we steeds meer signalen van de kinderopvang en scholen dat kinderen niet zindelijk zijn op het moment dat ze naar groep 1 moeten. Afhankelijk van het beleid van de school, kan dit betekenen dat een kind niet naar school kan en dus mogelijk een achterstand oploopt. Als een kind wel naar school mag als het nog regelmatig ongelukjes heeft, komt het sociaal mogelijk in een lastige situatie. En we weten dat ook de ouder-kind relatie onder druk kan komen te staan, omdat verlate zindelijkheid stress geeft. Redenen genoeg dus om met dit thema aan de slag te gaan!

We hebben een werkgroep samengesteld om te onderzoeken wat we vanuit de GGD/Trendbreuk zouden kunnen doen en of er elders in Nederland misschien al initiatieven bestaan die inspelen op deze trend. Zo ontdekten we de Plasklas en hoorden we dat de ervaringen met deze aanpak in de gemeenten Rotterdam en Apeldoorn heel positief waren.

Inmiddels is de Plasklas ook in Limburg uitgegroeid tot een groot succes. Mandy: “Sinds de start hebben al meer dan 1.000 gezinnen gebruikgemaakt van de methode. Daarmee blijkt de behoefte aan praktische ondersteuning rondom zindelijkheid eigenlijk nog veel groter dan we vooraf hadden verwacht.”

Afbeelding Plasklas

Steeds later zindelijk

Uit onderzoek blijkt dat kinderen steeds later zindelijk worden. Op dit moment zijn kinderen gemiddeld 3.5 jaar oud als ze zindelijk worden. In de jaren 80 lag deze leeftijd rond de 2 jaar. Mandy: “Op zich is het geen probleem als je kind zindelijk is op leeftijd van 3.5 jaar, maar het is niet handig als ouders pas op die leeftijd beginnen met de training. En dat is wel een beetje de trend die we zien; ouders weten dat hun kind zindelijk moet zijn als het 4 jaar is en naar school gaat. Wanneer het kind 2 jaar is, voelt dat nog ver weg en lijkt er dus nog tijd genoeg. Maar als ze dan een jaar wachten en het proces loopt niet zo makkelijk als gepland, ontstaat er stress…”

It takes a village…

“Hoe het kan dat kinderen steeds later zindelijk worden?”, herhaalt Mandy de gestelde vraag. “Ik denk dat verschillende factoren een rol spelen. Zo is de steun uit de omgeving minder geworden door de jaren heen. ‘It takes a village to raise a child’ wordt weleens gezegd. En dat is echt zo; vroeger hielp het netwerk mee, nu staan ouders er veel meer alleen voor. Het leven van jonge gezinnen is ook steeds drukker geworden. Dan kiezen ouders toch vaker voor het gemak van de luier, zeker als er meerdere jonge kinderen in het gezin zijn. Kinderen gaan vaak een aantal dagen per week naar de opvang; daar is geen tijd om met elk kind op z’n eigen tempo aan zindelijkheid te werken. En wat natuurlijk ook meespeelt, is dat de kwaliteit van de luiers tegenwoordig zo goed is, dat kinderen helemaal geen ongemak meer ervaren van een volle luier.” 

plasklas peuter zindelijk

Alle tijd

“Een jeugdverpleegkundige van de jeugdgezondheidszorg bespreekt het thema zindelijkheid tijdens het bezoek aan het consultatiebureau als het kind zo’n 14 maanden oud is. Ouders worden dan erop gewezen dat de leeftijd van 1,5 en 2 jaar vanuit de ontwikkeling van het kind bezien een goed moment is om te starten met het zindelijk maken van hun kind. Er is dan nog alle tijd, dus ouders kunnen hier op hun eigen tempo rustig mee beginnen. Bij dit consult krijgen ouders een flyer van de Plasklas mee, met daarop een QR-code om het pakket met het boek en de posters gratis te bestellen en de app te downloaden. Als ouders er serieus mee aan de slag gaan, is de verwachting dat het kind binnen 6 maanden uit de luiers zal zijn. Dat spreekt kennelijk aan, want inmiddels hebben al meer dan 1.000 Limburgse gezinnen gebruikgemaakt van de Plasklas.”

Goed voor milieu én portemonnee

Er zijn twee belangrijke voordelen als kinderen eerder zindelijk zijn; het is beter voor het milieu (doordat er minder luierafval is) en het kan ouders een hoop geld besparen. Mandy: “Het scheelt veel als een kind eerder uit de luiers is; niet alleen de kosten voor de luiers, maar ook de billendoekjes, billenzalf. Ervan uitgaande dat een kind op de leeftijd van 2 jaar zindelijk kan zijn, kost het als het kind pas op een leeftijd van 3.5 jaar zindelijk is 882 euro meer aan luiers. Dat komt neer op 50 euro per maand. Zeker voor gezinnen die het niet breed hebben, zijn dat significante bedragen.” Belangrijkste voordeel is natuurlijk dat het kind tijdig kan starten op school en geen (gezondheids)achterstand oploopt.

En ook voor wat betreft het afvalbesparing zijn de cijfers indrukwekkend. Mandy: “Een peuter gebruikt ongeveer 1825 luiers per jaar. Als een kind pas met 3,5 jaar of later zindelijk is, zorgt dat dus voor flink wat extra restafval. Als het lukt om 500 peuters in de gemeente een jaar eerder zindelijk te maken, dan scheelt dat alleen al voor die gemeente meer dan 900.000 luiers per jaar!

zindelijkheid peuters speelse training

Hoe ziet het Plasklas programma eruit?

Mandy: “Het programma van de Plasklas biedt ouders hele concrete handvaten en tools om hun kindje zindelijk te maken. Het biedt houvast en vertrouwen. En het boekje maakt de zindelijkheidstraining bovendien leuker voor het kind!”

In het boek zijn bijvoorbeeld elementen van een zoekboek verwerkt. Zo kunnen ouders spelenderwijs met hun kind beginnen aan het thema zindelijkheid. Op een hele laagdrempelige manier, door samen plaatjes te zoeken, laat je je kind wennen aan het thema ‘poep en plas’ en de woorden die je daar samen aan gaat geven. Volgens het tijdschema dat erbij zit, kom je vervolgens in de fase van oefenen; wat is het potje, wat is het toilet? Het kind wordt uitgedaagd om op het potje te gaan zitten. Dus eigenlijk bevat het programma allerlei spelelementen om het leuk te maken met het kind. Maar hoe je het ook wendt of keert; de crux blijft dat ouders wel tijd moeten maken om het thema vast te pakken en vol te houden.

En daar kan de Ready for Potty app bij helpen. Daarin worden alle stappen uitgebreider beschreven, met video’s erbij. Ouders kunnen aanvinken als een stap gelukt is, waarna ze door kunnen naar de volgende stap, en anders kunnen ze hulp vragen. Ouders krijgen ook elke maand een pushbericht, om ze betrokken te houden bij het programma. Voor ons is die app heel fijn, omdat we daaruit natuurlijk allerlei data kunnen afleiden over hoeveel ouders gestart zijn en na hoeveel tijd ze hebben afgesloten. We zijn natuurlijk heel nieuwsgierig naar de eerste resultaten voor onze regio!”

Wat vinden ouders van de Plasklas?

Mandy: “De kracht van de Plasklas zit in de speelse aanpak. Ouders en kinderen ontdekken samen het onderwerp zindelijkheid aan de hand van een zoek- en voorleesboek. Het afgelopen jaar hebben we ook onderzocht hoe ouders de Plasklas ervaren. De reacties zijn overwegend positief. Ouders noemen vooral de speelse opzet, de duidelijke structuur en de praktische ondersteuning als pluspunten.

We horen regelmatig terug dat kinderen enthousiast zijn over het zoekboek en dat ouders het prettig vinden om stap voor stap meegenomen te worden in het proces. Ook professionals binnen de kinderopvang geven aan dat de Plasklas helpt om het onderwerp zindelijkheid makkelijker bespreekbaar te maken met ouders.”

“Heel leuk zoekboek! Onze zoon vraagt er dagelijks naar!”

Geef het Plasklas-boek een tweede leven

“Omdat de belangstelling voor de Plasklas zo groot is, zijn we gestart met een hergebruikroute voor de boeken. Gezinnen kunnen het boek, zodra ze klaar zijn met de training, inleveren bij de jeugdgezondheidszorg, een deelnemende bibliotheek of kinderopvangorganisatie. Vervolgens krijgt het boek een tweede leven bij een ander gezin. Zo kunnen we meer ouders bereiken én gaan we duurzaam om met de materialen”, aldus Mandy.

“We merken dat veel ouders nog niet weten dat ze het boek kunnen terugbrengen. Daarom willen we die oproep graag doen. Zeker bibliotheken geven aan dat de vraag momenteel groter is dan het aantal beschikbare boeken. Door het boek in te leveren, help je dus direct een ander gezin op weg.”

DisPlee Plasklas GGD

De toekomst van de Plasklas

“Inmiddels wordt de Plasklas in heel Zuid-Limburg ingezet en zien we dat ook organisaties in Noord-Limburg ermee aan de slag zijn gegaan. Dat is mooi om te zien. Tegelijk blijven we de aanpak doorontwikkelen. De komende periode verschijnen op verschillende bibliotheeklocaties interactieve DisPLEE’s. Dit zijn speelse installaties die aansluiten op het Plasklas-boek en kinderen uitnodigen om zelf op ontdekking te gaan rondom het thema zindelijkheid. Zo hopen we nog meer gezinnen op een laagdrempelige manier te bereiken.”

Meer weten of bestellen

Wil je meer weten over de Plasklas of het boekje bestellen? Neem dan een kijkje op: 💬1 – Plasklas: dé zindelijkheidstraining met boek en app

Online cursus ouders Inc.