SEXTING EN GROOMING, WAT IS DAT EIGENLIJK?

Gastbijdrage van Qpido
Gastbijdrage van QpidoSeksespecifiek Expertisecentrum

Het hebben van meer dan 400 online vrienden is de normaalste zaak van de wereld geworden en naast de (straat)taal die jongeren met elkaar spreken, poppen er ook in het ABN steeds weer nieuwe woorden op. Voorbeelden hiervan zijn sexting en grooming. Sociale media, puberteit en seksualiteit. Wat roept het bij jou op? Voor veel ouders staat het gelijk aan onbegrip, ongrijpbaar en onwetendheid. Het Seksespecifiek Expertisecentrum Qpido wil daar verandering in brengen. Want als iets belangrijk is op het gebied van deze onderwerpen, stellen ze, is het juist kennis, grip en erover in gesprek gaan. Hieronder lees je hun gastbijdrage.

Sexting

Het woord sexting is een combinatie van sex en texting. Het begrip wordt gebruikt als het gaat om het delen van seksueel getinte foto’s, filmpjes of berichten via sociale media en mobiele telefoons. Een begrip dat steeds bekender is geworden in Nederland. Verschillende onderzoeken naar sexting laten zien dat het maken, versturen en ontvangen van seksueel getint beeldmateriaal onder jongeren niet zeldzaam is. Uit onderzoek van EenVandaag onder jongeren tussen de 12 en 24 jaar blijkt dat ruim één op de vier jongeren wel eens een naaktfoto, -video of seksvideo van zichzelf heeft gemaakt (maart 2017). Uit onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland onder jongeren tussen de 12 en 25 jaar, blijkt dat één op de acht jongeren het afgelopen half jaar een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf verstuurde (‘Seks onder je 25e’, juni 2017).

Normaal seksueel gedrag

Je zou dus kunnen zeggen dat het niet bij uitzondering gebeurt. Sterker nog, het Sensoa Vlaggensysteem, een middel om seksueel grensoverschrijdend gedrag te beoordelen, zegt dat het op zich normaal is. Het Vlaggensysteem gaat daarbij uit van het uitgangspunt van Friedrich et al. (1998). Zij stellen dat als tenminste 20% (één op de vijf) van de jongeren bepaald seksueel gedrag laat zien, het gedrag binnen de normale grenzen valt en belangrijk is voor de seksuele ontwikkeling van het kind. Dat het op zich normaal is dat jongeren hun seksuele driften door middel van sexting uiten, betekent echter niet dat het verstandig gedrag is of dat de risico’s daardoor minder worden. Integendeel.

Seksueel gezond gedrag

Het Vlaggensysteem maakt gebruik van 6 criteria om seksueel gedrag te beoordelen. Voor gezond seksueel gedrag moet sprake zijn van:

  1. wederzijdse toestemming; beide partijen zeggen ‘ja’ en weten waarop ze ‘ja’ zeggen.
  2. vrijwilligheid; het gedrag gebeurt niet onder dwang of druk, zoals het krijgen van een beloning of vanwege chantage.
  3. gelijkwaardigheid; bijvoorbeeld in leeftijd, macht, intelligentie, aanzien en levenservaring.
  4. leeftijd-/ontwikkelingsadequaat gedrag; dat past bij de fase waarin de jongere zich begeeft.
  5. context adequaat gedrag; de plek, situatie of omstandigheden zijn gepast.
  6. en zelfrespect; zolang het gedrag geen fysieke, emotionele of psychische schade veroorzaakt.

Sexting in relatie tot gezond seksueel gedrag

Wat betreft sexting is het lastig om aan alle 6 criteria te voldoen. In veel situaties is er twijfel over de wederzijdse toestemming, vrijwilligheid, gelijkwaardigheid en het zelfrespect. De zogenoemde ‘dickpics’ (foto’s van het mannelijke geslachtsdeel) worden te pas en te onpas verspreid op het internet. Als de foto al verspreid wordt met toestemming van egene die op de foto staat, is het nog onduidelijk of de ontvanger hier op zat te wachten. Het is dan dus de vraag of er aan ‘wederzijdse toestemming‘ wordt voldaan.

Vrijwilligheid‘ is lastig in te schatten aangezien jongeren vaak aan sexting doen, omdat ze erbij willen horen. In dat geval sturen ze een naaktfoto/-video in ruil voor populariteit. Wat inhoudt dat er iets tegenover staat en het dus geen vrijwillige keuze is. Door de anonimiteit op internet komt het criterium ‘gelijkwaardigheid’ in het gedrang. Je weet nooit met wie je chat als je diegene nog nooit in het echt hebt ontmoet. Je weet dan dus ook niet of diegene gelijkwaardig is aan jou. Het komt helaas vaak voor dat mensen door middel van een nepprofiel het vertrouwen van jongeren misbruiken. Pedofielen of loverboys kunnen zich bijvoorbeeld voordoen als een leeftijdsgenoot of de perfecte vriend.

Tot slot is zelfrespect te allen tijde twijfelachtig. Al zouden de maker, verspreider en ontvanger de naaktfoto/-video direct verwijderen, dan is de foto bijna altijd nog opgeslagen in de cloud (vaak online). Dit betekent dat de foto na jaren nog eens ongewild kan opduiken. Daarbij komt dat jongeren het vaakst aan sexting doen als zij een vaste relatie hebben of met iemand daten (EenVandaag, 2017). Het verbreken van de relatie kan voor jongeren een aanleiding zijn om naaktfoto’s te verspreiden. Mocht het zelfrespect tijdens of net na het versturen van de foto niet geschaad zijn, dan kan het gedurende het hele leven nog om diezelfde actie geschaad worden. Bovendien kan de onzekerheid van het niet weten wie je foto heeft (gezien), ook tot psychische schade leiden. Zo vertellen twee jongeren in het onderzoek van EenVandaag:

‘’Het waren foto’s van mij, toen ik net 13 was, genomen door mijn toenmalige vriendje van 16. Hij heeft ze doorgestuurd naar 2500 man. Het heeft een heel negatief effect gehad op mijn zelfbeeld en eigenwaarde.’’ En ‘‘Ik heb er veel problemen mee gehad. De foto’s werden als chantage middel gebruikt. Degene die ze ontvangen had dreigde ermee. Ik moest en zou nog meer sturen of hij zou het via social media delen. Hij had al hele lijsten van mijn vrienden en familie bij elkaar verzameld. Ik kon toen niet anders dan nog meer sturen.’’

Grip

Kortom, sexting is geen gezond seksueel gedrag, de jongeren hebben totaal geen grip meer. Opvallend is dat twee derde van de jongeren erop vertrouwt dat de seksueel getinte berichten niet tegen hun wil in worden doorgestuurd, terwijl ongeveer een derde van de jongeren heeft ervaren dat dit soort berichten wel werden doorgestuurd. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij klasgenoten of leerlingen van een andere school (EenVandaag, 2017). Ook in de praktijk zien we dat jongeren snel iemand vertrouwen. Natuurlijk een mooie eigenschap, maar helaas ook een groot risico.

Grooming

Dat er misbruik gemaakt kan worden van vertrouwen weten groomers maar al te goed. Groomers zijn pedofielen of loverboys die digitaal contact leggen met (over het algemeen) minderjarigen, met als doel seksueel misbruik. Ook wel grooming genoemd. De groomers gebruiken vaak een nepprofiel en winnen vertrouwen door zich voor te doen als gelijke. Ze zeggen bijvoorbeeld dat zij gemeenschappelijke vrienden of interesses hebben. Deze informatie vinden ze gemakkelijk online, op het sociale media profiel of de app waar ze het potentiele slachtoffer ontmoetten. Net zo goed als minderjarigen weten ze waar ze leuke spelletjes kunnen vinden, zoals paardenspelletjes en muziekapps. Zo weten pedofielen en loverboys waar ze hun slachtoffers moeten vinden.

Hoe voorkom je nou dat je kind slachtoffer wordt van al deze gevaren? Ga erover in gesprek met je kind! Hoe? Dit lees je in onderstaande gastbijdrage van Qpido, met tips!

Qpido

Qpido is een Seksespecifiek Expertisecentrum dat met online en offline aanbod voorlichting geeft over seksueel gezond opgroeien.

www.qpido.nl
info@qpido.nl
06 – 29 33 80 64

MEER INFORMATIE